(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
8.43. అధ్యాయః 043
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
సంకులయుద్ధం॥ 1 ॥
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 8-43-0x(4953)(56961)
యుక్తం ప్రవిశ్య పార్థానాం సైన్యం కుర్వంజనక్షయం।
కర్ణో రాజానమభ్యేత్య తన్మమాచక్ష్వ స·ంజయ॥ 8-43-1(56962)
కే చ ప్రవీరాః పార్థానాం యుధి కర్ణమవారయన్।
కాంశ్చ ప్రమథ్యాధిరథిర్యుధిష్ఠిరమపీడయత్॥ 8-43-2(56963)
సంజయ ఉవాచ। 8-43-3x(4954)
ధృష్టద్యుంనముఖాన్పార్థాందృష్ట్వా కర్ణో వ్యవస్థితాన్।
సమభ్యధావత్త్వరితః పాంచాలాంఛత్రుకర్శనః॥ 8-43-3(56964)
తం తూర్ణమభిధావంతం పాంచాలా జితకాశినః।
ప్రత్యుద్యయుర్మహాత్మానం హంసాః సర ఇవోష్ణగే॥ 8-43-4(56965)
తతః శంఖసహస్రాణాం నిఃస్వనో హృదయంగమః।
ప్రాదురాసీదుభయతో భేరీశబ్దశ్చ దారుణః॥ 8-43-5(56966)
నానాబాణనినాదశ్చ ద్విపాశ్వరథనిఃస్వనః।
సింహనాదశ్చ వీరాణామభవద్దారుణస్తదా॥ 8-43-6(56967)
సాద్రిద్రుమార్ణవా భూమిః సవాతాంబుదమంబరం।
సార్కేందుగ్రహనక్షత్రా ద్యౌశ్చ వ్యక్తం విఘూర్ణితా॥ 8-43-7(56968)
ఇతి భూతాని తం శబ్దం మేనిరే తే చ వివ్యథుః।
యాని చాప్యల్పసత్వాని ప్రాయస్తాని మృతాని వై॥ 8-43-8(56969)
అథ కర్ణో భృశం క్రుద్ధః శీఘ్రమస్త్రముదీరయన్।
జఘాన పాండవీం సేనామాసురీం మఘవానివ॥ 8-43-9(56970)
స పాండవబలం కర్ణః ప్రవిశ్య విసృజంఛరాన్।
ప్రభద్రకాణాం ప్రవరానహనత్సప్తసప్తతిం॥ 8-43-10(56971)
తతః సుపుంఖైర్నిశితైరథ శ్రష్ఠో రథేషుభిః।
అవధీత్పంచవింశత్యా పాంచాలాన్పంచవింశతిం॥ 8-43-11(56972)
సువర్ణపుంఖైర్నారాచైః పరకాయవిదారణైః।
చేదికానవధీద్వీరః శతశోఽథ సహస్రశః॥ 8-43-12(56973)
తం తథా సమరే కర్మ కుర్వాణమతిమానుషం।
పరివవ్రుర్మహారాజ పాంచాలానాం రథవ్రజాః॥ 8-43-13(56974)
తతః సంధాయ విశిఖాన్పంచ భారత దుఃసహాన్।
పాంచాలానవధీత్పంచ కర్ణో వైకర్తనో వృషః॥ 8-43-14(56975)
భానుదేవం చిత్రసేనం సేనాబిందుం చ భారత।
తపనం శూరసేనం చ పాంచాలానహనద్రణే॥ 8-43-15(56976)
పాంచాలేషు చ శూరేషు వధ్యమానేషు సాయకైః।
హాహాకారో మహానాసీత్పాంచాలానాం మహాహవే॥ 8-43-16(56977)
తేషాం సహ్క్రీడమానానాం హాహాకారం ప్రకుర్వతాం।
పునరేవ చ తాన్కర్ణో జఘానాశు పతత్త్రిభిః॥ 8-43-17(56978)
చక్రరక్షౌ తు కర్ణస్య పుత్రౌ మారిష దుర్జయౌ।
సుషేణః సత్యసేనశ్చ త్యక్త్వా ప్రాణానయుధ్యతాం॥ 8-43-18(56979)
పృష్ఠగోప్తా తు కర్ణస్య జ్యేష్ఠః పుత్రో మహారథః।
వృషసేనోఽన్వయాత్కర్ణం పృష్ఠతః పరిపాలయన్॥ 8-43-19(56980)
ధృష్టద్యుంనః సాత్యకిశ్చ ద్రౌపదేయా వృకోదరః।
జనమేజయః శిఖండీ చ ప్రవీరాశ్చ ప్రభద్రకాః॥ 8-43-20(56981)
చేదికేకయపాంచాలా యమౌ మాత్స్యాశ్చ దంశితాః।
సమభ్యధావన్రాధేయం జిఘాంసంతః ప్రహారిణం॥ 8-43-21(56982)
త ఏనం వివిధైః శస్త్రైః శరధారాభిరేవ చ।
అభ్యవర్షన్విమర్దంతం ప్రావృషీవాంబుదా గిరిం॥ 8-43-22(56983)
పితరం తు పరీప్సంతః కర్ణపుత్రాః ప్రహారిణః।
త్వదీయాశ్చాపరే రాజన్వీరా వీరానవారయన్॥ 8-43-23(56984)
సుషేణో భీమసేనస్య చ్ఛిత్త్వా భల్లేన కార్ముకం।
నారాచైః సప్తబిర్విద్ధ్వా హృది భీమం ననాద హ॥ 8-43-24(56985)
అథాన్యద్వనురాదాయ సుదృఢం భీమవిక్రమః।
సజ్యం వృకోదరః కృత్వా సుషేణస్యాచ్ఛినద్వనుః॥ 8-43-25(56986)
వివ్యాధ చైనం దశభిః క్రుద్ధో నృత్యన్నివేషుభిః।
కర్ణం చ తూర్ణం వివ్యాధ త్రిసప్తత్యా శితైః శరైః॥ 8-43-26(56987)
సత్యసేనం చ దశభిః సాశ్వసూతాయుధధ్వజం।
పశ్యతాం సుహృదాం మధ్యే కర్ణపుత్రమపాతయత్॥ 8-43-27(56988)
క్షురప్రణున్నం తత్తస్య శిరశ్చంద్రనిభాననం।
శుభదర్శనమేవాసీన్నాలభ్రష్టమివాంబుజం॥ 8-43-28(56989)
హత్వా కర్ణసుతం భీమస్తావకాన్పునరార్దయత్।
కృపహార్దిక్యయోశ్ఛిత్త్వా చాపౌ తావప్యథార్దయత్॥ 8-43-29(56990)
దుఃశాసనం త్రిభిర్విద్ధ్వా శకునిం షడ్భిరాయసైః।
ఉలూకం చ పతత్రిం చ చకార విరథావుభౌ॥ 8-43-30(56991)
హే సుషేణ హతోఽసీతి బ్రువన్నాదత్త సాయకం।
తమస్య కర్ణశ్చిచ్ఛేద త్రిభిశ్చైనమతాడయత్॥ 8-43-31(56992)
అథాన్యం పరిజగ్రాహ సుపర్వాణం సుతేజనం।
సుషేణాయాసృజద్భీమస్తమప్యస్యాచ్ఛినద్వృషః॥ 8-43-32(56993)
పునః కర్ణస్త్రిసప్తత్యా భీమసేనమథేషుభిః।
పుత్రం పరీప్సన్వివ్యాధ క్రుద్ధః శత్రుజిఘాంసయా॥ 8-43-33(56994)
సుషేణస్తు ధనుర్గృహ్య భారసాధనముత్తమం।
నకులంపంచభిర్బాణైర్బాహ్వోరురసి చార్పయత్॥ 8-43-34(56995)
నకులస్తం తు వింశత్యా విద్వ్వా భారసహైర్దృఢైః।
ననాద బలవన్నాదం కర్ణస్య భయమాదధత్॥ 8-43-35(56996)
తం సుషేణో మహారాజ విద్ధ్వా దశభిరాశుగైః।
చిచ్ఛేద చ ధనుః శీఘ్రం క్షురప్రేణ మహారథః॥ 8-43-36(56997)
అథాన్యద్వనురాదాయ నకులః క్రోధమూర్చ్ఛితః।
సుషేణం నవభిర్బాణైర్వారయామాస సంయుగే॥ 8-43-37(56998)
స తు బాణైర్దిశో రాజన్నాచ్ఛాద్య పరవీరహా॥
ఆజఘ్నే సారథిం చాస్య సుషేణం చ తతస్త్రిభిః।
చిచ్ఛేద చాస్య సుదృఢం ధనుర్భల్లైస్త్రిభిస్త్రిధా॥ 8-43-38(56999)
అథాన్యద్వనురాదాయ సుషేణః క్రోధమూర్చ్ఛితః।
ఆవిధ్యన్నకులం షష్ట్యా సహదేవం చ సప్తభిః॥ 8-43-39(57000)
తద్యుద్ధం సుమహద్ధోరమాసీద్దేవాసురోపమం।
నిఘ్నతాం సాయకైస్తూర్ణమన్యోన్యస్య వధం ప్రతి॥ 8-43-40(57001)
సాత్యకిర్వృషసేనం తు విద్ధ్వా సప్తభిరాయసైః।
`పునర్వివ్యాధ సప్తత్యా సారథిం చ త్రిభిః శితైః॥ 8-43-41(57002)
వృషసేనస్తు శైనేయం శరేణానతపర్వణా।
ఆజఘాన మహారాజ శంఖదేశే మహారథం॥ 8-43-42(57003)
శైనేయో వృషసేనేన పత్రిణా పరిపీడితః।
కోపం చక్రే మహారాజ క్రుద్ధో వేగం చ దారుణం॥ 8-43-43(57004)
జగ్రాహేషువరాన్వీరః శీఘ్రం వై దశ పంచ చ।
సాత్యకిర్వృషసేనస్య సూతం హత్వా త్రిభిః శరైః'॥ 8-43-44(57005)
ధనుశ్చిచ్ఛేద భల్లేన జఘానాశ్వాంశ్చ సప్తభిః।
ధ్వజమేకేషుణోన్మథ్య త్రిభిశ్తం హృద్యతాడయత్॥ 8-43-45(57006)
అథావసన్నః స్వరథే ముహూర్తాత్పునరుత్థితః।
స రణే యుయుధానేన విసూతాశ్వరథధ్వజః।
కృతో జిఘాంసుః శైనేయం ఖంగచర్మధృగభ్యయాత్॥ 8-43-46(57007)
తస్య చాపతతః శీఘ్రం వృషసేనస్య సాత్యకిః।
వారాహకర్ణైర్దశభిరవిధ్యదసిచర్మణీ॥ 8-43-47(57008)
దుఃశాసనస్తు తం దృష్ట్వా విరథం వ్యాయుధం కృతం।
ఆరోప్య స్వరథం తూర్ణమపోవాహ రథాంతరం॥ 8-43-48(57009)
అథాన్యం రథమాస్థాయ వృషసేనో మహారథః।
ద్రౌపదేయాంస్త్రిసప్తత్యా యుయుధానం చ పంచభిః॥ 8-43-49(57010)
భీమసేనం చతుఃషష్ట్యా సహదేవం చ పంచభిః।
నకులం త్రింశతా బాణైః శతానీకం చ సప్తభిః॥ 8-43-50(57011)
శిఖండినం చ దశభిర్ధర్మరాజం శతేన చ।
ఏతాంశ్చాన్యాంశ్చ రాజేంద్ర ప్రవీరాంచయగృద్ధినః॥ 8-43-51(57012)
అభ్యర్దయన్మహేష్వాసః కర్ణపుత్రో విశాంపతే।
కర్ణస్య యుధి దుర్ధర్షస్తతః పృష్ఠమపాలయత్॥ 8-43-52(57013)
యుయుధానం చ రాధేయో నవైర్నవభిరాయసైః।
విసూతాశ్వరథం కృత్వా లలాటే త్రిభిరార్పయత్॥ 8-43-53(57014)
స త్వన్యం రథమాస్థాయ విధివత్కల్పితం పునః।
యుయుధే పాండుభిః సార్ధం కర్ణస్య వ్యధమద్బలం॥ 8-43-54(57015)
ధృష్టద్యుంనస్తతః కర్ణమవిధ్యద్దశభిః శరైః।
ద్రౌపదేయాస్త్రిసప్తత్యా యుయుధానస్తు సప్తభిః॥ 8-43-55(57016)
భీమసేనశ్చతుఃషష్ట్యా సహదేవశ్చ సప్తిభిః।
నకులస్త్రింశతా బాణైః శతానీకస్తు సప్తభిః॥ 8-43-56(57017)
శిఖండీ దశభిర్వీరో ధర్మరాజః శతేన తు।
ఏతే చాన్యే చ రాజేంద్ర ప్రవీరా జయగృద్వినః।
అభ్యర్దయన్మహేష్వాసం సూతపుత్రం మహామృధే॥ 8-43-57(57018)
తాన్సూతపుత్రో విశిఖైర్దశభిర్దశభిః శరైః।
రథేనానుచరన్వీరః ప్రత్యవిధ్యదరిందమః। 8-43-58(57019)
`సాత్యకిం భీమసేనం చ ధృష్టద్యుంనం శిఖండినం।
ద్రౌపదేయాంశ్చ సంరబ్ధాన్యతమానాన్మహారథాన్॥ 8-43-59(57020)
పశ్యతాం సర్వసైన్యానామథైనాన్సూతనందనః।
విరథాన్రథినః శ్రేష్ఠాన్నిమేషార్ధాచ్చకార హ॥ 8-43-60(57021)
అమోఘత్వాచ్చ బాణానాం భూతసంఘా విసిప్మయుః'॥ 8-43-61(57022)
తత్రాస్త్రవీర్యం కర్ణస్య లాఘవం చ మహాత్మనః।
అపశ్యామ మహాభాగ తదద్భుతమివాభవత్॥ 8-43-62(57023)
న హ్యాదదానం దదృశుః సందధానం చ సాయకాన్।
విముంచంతం చ సంరంభాద పశ్యన్నైవ తం జనాః॥ 8-43-63(57024)
ప్రతీచ్యాం దిశి తం దృష్ట్వా ప్రాచ్యాం పశ్యామ లాఘవాత్।
న చ పశ్యామ రాజేంద్ర క్వ ను కర్ణో వ్యతిష్ఠత॥ 8-43-64(57025)
ఇషూనేవాస్య పశ్యామో వినికీర్ణాఽన్సమంతతః।
ఛాదయానాందిశో రాజఞ్శలభానామివ వ్రజాన్॥ 8-43-65(57026)
తస్య తైరిషుభిస్త్రీక్ష్ణైః సంపతద్భిః సహస్రశః।
మరీచిభిరివోష్ణాంశోః శరైః సన్నతపర్వభిః॥ 8-43-66(57027)
వ్యాప్తాః సర్వా దిశో రాజన్యోధాశ్చ దదృశుస్తదా।
శరైః సంవృతమాకాశం తత్రాభ్రైరివ చాభవత్॥ 8-43-67(57028)
ద్యౌర్వియద్భూర్దిశశ్చైవ ప్రచ్ఛన్నా నిశితైః శరైః।
అరుణాభ్రావృతాకారం తస్మిందేశే బభౌ వియత్॥ 8-43-68(57029)
తతః పునరమేయాత్మా కర్ణో రాజా మహారథః।
న్యహనత్సమరే యోధాన్యోధవృత్తమనుష్ఠితః॥ 8-43-69(57030)
నృత్యన్నివ హి రాధేయశ్చాపహస్తో రణాజిరే।
యైర్విద్వః ప్రత్యవిద్వ్యత్తానేకైకం త్రిగుణైః శరైః॥ 8-43-70(57031)
శతైశ్చ దశభిశ్చైతాన్పునర్విద్ధ్వా ననాద చ।
సాశ్వసూతధ్వజచ్ఛత్రాస్తతస్తే వివరం దదుః॥ 8-43-71(57032)
`తే హన్యమానాః కర్ణేన పలాయంత దిశో దశ।
నాదయంతో దిశః సర్వాః కర్మత్రస్తా విచేతసః'॥ 8-43-72(57033)
తాన్ప్రమథ్య మహేష్వాసాన్రాధేయః శరవృష్టిభిః।
రాజానీకమసంబాధం ప్రావిశచ్ఛత్రుకర్శనః॥ 8-43-73(57034)
స రథాంస్త్రిశతం హత్వా చేదీనామనివర్తినాం।
రాధేయో నిశితైర్బాణైస్తతోఽభ్యాగాద్యుధిష్ఠిరం॥ 8-43-74(57035)
`తతస్తే విరథాః శూరా రథానన్యాన్సమాస్థితాః।
పరివవ్రుర్మహారాజ ధర్మపుత్రం యుధిష్ఠిరం'॥ 8-43-75(57036)
తతస్తే తు పరే రాజంఛిఖండీ చ ససాత్యకిః।
రాధేయాత్పరిరక్షంతో రాజానం పర్యవారయన్।
ముంచంతో వివిధాన్బాణాన్స్వర్ణపుంఖాఞ్శిలాశితాన్॥ 8-43-76(57037)
తథైవ తావకాః సర్వే కర్ణం దుర్వారణం రణే।
యత్తాః శూరా మహేష్వాసాః పర్యరక్షంత సర్వశః॥ 8-43-77(57038)
నానావాదిత్రఘోషాశ్చ ప్రాదురాసన్విశాంపతే।
సింహనాదశ్చ సంజజ్ఞే శూరాణామభిగర్జతాం॥ 8-43-78(57039)
తతః పునః సమాజగ్మురభీతాః కురుపాండవాః।
యుధిష్ఠిరముఖాః పార్థాః సూతపుత్రముఖా వయం॥ ॥ 8-43-79(57040)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే కర్ణపర్వణి సప్తదశదివసయుద్ధే త్రిచత్వారింశోఽధ్యాయః॥ 43 ॥

Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-43-1 అభ్యేత్య యదకరోత్తన్మమాచక్ష్వేత్యన్వయః॥
8-43-22 విమర్దంతం విమృద్రంతం॥
8-43-71 వివరం అంతరం దదుః ప్రసృతా ఇత్యర్థః॥
8-43-43 త్రిచత్వారింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.